Wilczy Szaniec (niem. Wolfsschanze) – w latach 1941-1944 kwatera główna Hitlera i Naczelnego Dowództwa Sił Zbrojnych (OKW) w lesie gierłoskim, na wschód od leżącej na skraju lasu wsi Gierłoż i 8 km na wschód od Kętrzyna (obecnie w woj. warmińsko-mazurskim). Wilczy Szaniec był jedną z kwater głównych Hitlera (niem. Führerhauptquartier – FHQ) , gdzie w 1944 r. dokonano nieudanego zamachu na jego życie. (Przyjmuje się, że kwaterą główną było miejsce, gdzie przebywał wódz - führer).

Ogólny opis "Wilczego Szańca"
"Wilczy Szaniec" przecinała wyżej wspomniana linia kolejowa i równoległa do niej szosa Gierłoż – Parcz. Kwatera miała powierzchnię 250 ha i otoczona była pierwotnie zasiekami a następnie także polem minowym. Co kilkaset metrów ustawione były kilkunastometrowej wysokości drewniane wieże obserwacyjne, a na terenie suchym także betonowe stanowiska ckm. Do kwatery prowadziły trzy strzeżone wartowniami wjazdy. Wartownia zachodnia znajdowała się na skraju lasu na wysokości majątku Gierłoż (niem. Gut Görlitz). Wartownia wschodnia położona była na szosie w polu, od strony wsi Parcz, około 300 m od aktualnej granicy lasu. Na południowy wschód od centrum, obok szosy Gierłoż - Parcz znajdowało się zapasowe lądowisko dla samolotów kurierskich. Jadąc na południe z centrum kwatery przejeżdżało się do wartowni południowej, a dalej do szosy Kętrzyn – Giżycko, za którą znajduje się właściwe lotnisko kwatery w Wilamowie. Dodatkowo, w centrum kwatery, znajdowały się także tzw. wartownia oficerska strzegąca wjazdu na teren pierwszej strefy zakazanej oraz wartownia kolejowa na zjeździe z szosy na stację kolejową. Żadna z wartowni nie dotrwała, a jedynymi świadkami ich lokalizacji są kawałki dachówek. Oprócz ogrodzenia zewnętrznego, strefa zakazana I. i II. wygrodzone były około dwumetrowej wysokości płotem z siatki zwieńczonej drutem kolczastym, gdyż oprócz wjazdu do kwatery, kontroli podlegał również ruch pomiędzy jej strefami.
Stała załoga "Wilczego Szańca" liczyła 2100-2200 osób i składało się na nią oprócz oficerów sztabowych, łączników, i innych wojskowych także fryzjerzy, kucharze, lekarze, stenografowie, sekretarki, itp. Załoga kwatery korzystała z obsługi medycznej w przeznaczonym na ten cel szpitalu w Karolewie.

Galeria:

Tajemnica Wilczego Szańca
Wilczy Szaniec dokładnie mieści się w lesie gierłoskim, 8 km na wschód Kętrzyna. Dziś tereny te należą do woj. warmińsko-mazurskiego. Od 1941 do 1944 roku niem. Wolfsschanze był główną kwaterą Hitlera i Naczelnego Dowództwa Sił Zbrojnych Niemiec. To właśnie tutaj, 20. lipca 1944 roku Claus von Stauffenberg i Werner von Haeften dokonali nieudanego zamachu na życie Hitlera.
Kwatera Hitlera w Wilczym Szańcu
Kwatera Wolfsschanze była bardzo dobrze strzeżona. 250 ha otoczono zasiekami oraz polem minowym. Do obserwacji wzniesiono drewniane wieże oraz wybetonowano punkty, w których umieszczono ckm. Był to świetnie zorganizowany obiekt znajdujący się na linia kolejowej Kętrzyn - Węgorzewo. Zbudowano tam lotnisko oraz awaryjne lądowisko dla samolotów kurierskich. Oprócz wielu budynków urzędowych i licznych bunkrów, nie brakowało w Wilczym Szańcu miejsc przeznaczonych na rozrywkę: kino, dwie herbaciarnie i dwa kasyna. W sumie przebywało tu 2100-2200 osób.
Kwatera Hitlera w Wilczym Szańcu
Adolf Hitler przebywał w Wilczym Szańcu od 24. czerwca 1941 do 20. listopada 1944. Po odliczeniu różnych wyjazdów, w sumie spędził tu ko. 800 dni. Opuścił swoją kwaterę, kiedy front niebezpiecznie zaczął się zbliżać do Wolfsschanze.
Losy kwatery w Wilczym Szańcu
W Wilczym Szańcu podejmowano najważniejsze decyzje związane z historią II wojny światowej.
Kiedy Armia Czerwona zajęła 24. stycznia 1945 roku pobliskie Węgorzewo, feldmarszałek Keitel wydał rozkaz wysadzenia kwatery. Dokonali tego saperzy z Grupy Korpuśnej gen. Eduarda Hausera w nocy 24/25 stycznia 1945 roku. Dwa dni później kwaterę zajęły już wojska 31 Armii gen. P. Szafranowa.
Rozminowaniem pola o długości ok. 10 km i szerokości 80-100 m zajęli się polscy saperzy w latach 1945-1947 i 1950-1955. Oczyszczanie terenu trwało do 29. października 1955 roku.
Kiedy można już było bezpiecznie poruszać się po Wilczym Szańcu, zaczęło się wielkie "rozbieranie" kwater z różnego rodzaju przydatnych materiałów takich, jak rury i kable. Drobiazgowo nie zajęto się jednak barakami. Część z nich trafiło do Warszawy na Jelonki, gdzie posłużyły jako hotele robotnicze dla budowniczych Pałacu Kultury i Nauki. Następnie przekształcono je na akademicki, które służą studentom do dziś.